Um helgina var nýtt íslenskt leikrit frumsýnt á nýja sviði Borgarleikhússins, það er verkið Rautt brennur fyrir eftir Heiðar Sumarliðason. Þetta er fyrsta verk Heiðars sem sett er upp í atvinnuleikhúsi en hann hefur bæði stundað nám á námsbrautinni Fræði og framkvæmd við Leiklistardeild Listaháskólans og nú nýverið leikstjórnarnám í London. Það er auðvitað alltaf fagnaðarefni þegar ný íslensk leikskáld láta til sín taka á fjölunum og mættu þau gjarnan vera miklu, miklu fleiri.

Rautt brennur fyrir fjallar um tvö pör og samskipti þeirra.  Kristján og María eru leikin af þeim Jörundi Ragnarssyni og Dóru Jóhannsdóttur, Kristján er fremur uppburðarlítill og skilur ekki hvernig hann hefur lent í þeirri gæfu að hefja sambúð með ljósmóðurinni Maríu sem hefur reyndar komið víða við og lifað fremur stjórnlausu lífi. Þorbjörg Helga Þorgilsdóttir og Sveinn Ólafur Gunnarsson fara svo með hlutverk Karenar og Garðars. Garðar er að því að er virðist karlmennskan uppmáluð í klisjukenndum skilningi, hómófóbískt heterótröll sem þarf þó að horfast í augu við það, að sæði hans virkar ekki sem skyldi. Honum hefur þó tekist að gera Karenu ólétta, hún er óörugg og þráir öryggið sem hún telur sig fá í sambandinu við Garðar. Þannig má sjá vissar hliðstæður í þessum pörum þar sem annar aðilinn virðist sterkari en hinn sem hinsvegar sækir í skjól hins sterka. Leiðir paranna skarast með hætti sem ekki verður lýst nánar hér, það væri helst til mikil uppljóstrun fyrir væntanlega áhorfendur.

Rautt brennur fyrir er býsna athyglisvert verk fyrir margra hluta sakir. Hér er verið að fjalla um hluti sem erfitt er að tala um og til þess er leikhúsið einmitt best fallið, það býr yfir aðferðum til að tala um hið ósegjanlega. Fólkið sem fjallað er um hér er afskaplega venjulegt á yfirborðinu og vangavelturnar eru margar kunnuglegar. Allar eiga persónurnar við vandamál að stríða sem eru eiginlega ofurkunnugleg, hér er stelpa missir tökin á lífi sínu og líkama á sólarlandafylleríum,  hér er líka stákur sem stelpurnar voru skotnar í á því æviskeiði sem stelpur hrífast upp til hópa af litlum og fíngerðum drengjum en missa síðan áhugann og hrífast af mönnum á borð við karlmannlega smiðinn sem þarf þó að kljást við lata sæðið sem grefur undan karlmennskunni.

Svo er það unga, ólétta stelpan sem veit ekki alveg hvernig henni líður með sambandið en þorir hinsvegar varla að láta sig dreyma um að hrófla við því, heimurinn handan við öryggið ímyndaða er nánast óhugsandi.  Svo kemur í ljós að þessar persónur eru ekki allar þar sem þær eru séðar. Þær falla ekki jafn mjúklega að norminu og virðist í fyrstu.

Týpurnar eru þannig kunnuglegar og að baki þeim liggja góðar hugmyndir en það hefði mátt framkalla þær betur í verkinu. Verkið er byggt upp af stuttum atriðum þar sem skiptast á samtöl persóna og eintöl þar sem persónurnar fá rými til að segja frá sjálfum sér en stundum fær áhorfandinn þessar upplýsingar heldur seint. Það hefði þannig mátt byggja betur undir persónur og atburðarás á köflum en í grunninn er bæði persónusköpun og leikflétta nokkuð sannfærandi. Það vantar bara meiri fyllingu sumsstaðar, það hefði mátt fylla betur út í formið sem höfundurinn leggur upp með.

Kristín Eysteinsdóttir leikstýrir sýningunni og hefur valið henni einfalda umgjörð sem hentar vel. Leiklausnirnar eru vel unnar, ekki síst þar sem líkamlegt ofbeldi kemur við sögu, þá eru málin leyst á fágaðan og minimalískan en engu að síður áhrifaríkan hátt. Leikmynd Finns Arnars Arnarsonar byggir á grunnteikningu af íbúð sem trónir yfir sviðinu  sem bakgrunnur sýningarinnar. Þessi teikning er auðvitað býsna kaldhæðið tákn fyrir þetta venjulega líf sem persónurnar í verkinu þrá og telja sig hafa eignast. Teikningin með öllum sínum mælikvörðum og staðsetningum verður yfirgnæfandi viðmið í sýningunni. Annars er umhverfið fremur einfalt, húsgögnin fá og hlutlaus og beina ekki athyglinni að sér.

Leikurinn er yfir heildina góður og leikararnir vinna býsna vel með efniviðinn. Jörundur Ragnarsson leikur hér hlutverk sem er að sumu leyti í ætt við önnur sem maður hefur séð hann leika undanfarin ár og er hann sumpart á kunnuglegum slóðum í túlkun sinni en hann er engu að síður sannfærandi. Dóra Jóhannsdóttir líður nokkuð fyrir persónugerðina en það vantar að sumu leyti að byggja betur undir persónu hennar en hún vinnur ágætlega með sitt. Sveinn Ólafur Gunnarsson var mjög sannfærandi í hlutverki sínu, það hefði verið auðvelt að fara yfir strikið í karlmennskutilburðum og testósteróntöktum en Sveinn Ólafur vinnur á fínlegan hátt með smáatriði og látbragð og skilar sínu vel. Þorbjörg Helga Þorgilsdóttir leikur hér sitt fyrsta hlutverk eftir útskrift frá Leiklistardeild Listaháskólans og skilar því afar vel, hún er hæfilega uppburðarlítil og barnaleg, reynsluleysið uppmálað.

Hér er þannig komin fín sýning á verki sem er reyndar engan veginn gallalaust en hefur engu að síður margt til brunns að bera. Hugmyndin að baki því er góð og býsna skýr. Hér er fjallað um afkima sálarinnar og þætti í fari manneskjunnar sem hún vill kannski ekki endilega gangast við á yfirborðinu. Auðvitað má segja að þetta sé einmitt uppistaða flestra leikrita en hér verða efnistökin afskaplega nútímatengd. Við lifum á tímum þar sem tæknin auðveldar okkur að leika eins mörgum skjöldum og okkur sýnist, það er auðvelt að villa á sér heimildir og svala þannig fýsnum sínum án afleiðinga. Eða það virðist fólk að minnsta kosti stundum halda.

Höfundurinn segir frá því leikskrá að hann sé undir áhrifum frá In-yer-face bylgjunni svokölluðu en af leikskáldum sem kennd hafa verið við þá bylgju og íslenskir leikhúsáhorfendur gætu kannast við eru Sarah Kane, Martin McDonagh og Antony Neilson. Þau áhrif eru greinileg í efnistökum höfundar, enda ekki að furða að ungt leikskáld sæki í þann mikla sjóð. Hér hefði stundum mátt huga betur að persónusköpun og uppbyggingu, sérstaklega hefði þurft að hugsa endinn aðeins betur. En verkið lofar svo sannarlega góðu. Hér er verið að takast á við manneskjuna undanbragðalaust og  í fúlustu alvöru og endurspeglar sýningin þessi átök ágætlega. Heiðar Sumarliðason er hér með boðinn velkominn upp á dekk, það verður spennandi að fylgjast með framhaldinu.